Cortex Plus

YKS Psikoloji (AYT)

ÖSYM 2026 YKS’ye esas kazanımlar (MEB) · Belge sınıf düzeyi belirtmez; AYT Felsefe Grubu kapsamı

← Tüm programlar

Psikoloji Bilimini Tanıyalım

  • PSI.1 Psikolojinin konusunu kavrar.

    Programın sınırlamaları / açıklamaları
    • Psikoloji bilimi, yaşamdan örnekler verilerek açıklanmalıdır.

  • PSI.2 Psikolojinin bir bilim dalı oluş sürecini kavrar.

    Programın sınırlamaları / açıklamaları
    • Psikolojinin bir bilim dalı oluşu ve bunun nedenleri vurgulanmalıdır.
    • Psikoloji biliminin amaçları vurgulanmalıdır.

  • PSI.3 Psikoloji biliminin amaçlarını kavrar.

    Programın sınırlamaları / açıklamaları
    • Psikoloji biliminin ne olmadığı örneklerle açıklanmalıdır.

  • PSI.4 Psikoloji araştırmalarında uygulanan yöntem ve teknikleri tanır.

    Programın sınırlamaları / açıklamaları
    • amaçları açısından bu iki yaklaşım değerlendirilebilmelidir.
    • Ülkemizde ve dünyada, geçmişte ve günümüzde, psikoloji çalışmalarından örnekler verilmelidir.

  • PSI.5 Psikoloji biliminin etik kuralları hakkında bilgi sahibi olur.

  • PSI.6 Psikolojinin ülkemizdeki eğitim- öğretim programlarında yer uygulamalı alt dallarını öğrenir.

    Programın sınırlamaları / açıklamaları
    • [![!] gelişimini daha çok etkilediği, uygulamalı alt dallarda psikolojinin bulgularından nasıl yararlanıldığı vurgulanmalıdır.
    • Psikolojinin temel bilim alt dalları (deneysel psikoloji, bilişsel psikoloji, gelişim psikolojisi, sosyal psikoloji) ve uygulamalı alt dalları (klinik psikoloji, sağlık psikolojisi, okul psikolojisi, trafik psikolojisi, adli psikoloji, spor psikolojisi, endüstri ve örgüt psikolojisi, din psikolojisi, çevresel psikoloji vb) tanıtılmalıdır.

  • PSI.7 Psikoloji ile seçilen bazı bilim dalları arasında ilişki kurar.

    Programın sınırlamaları / açıklamaları
    • Psikolojinin doğrudan veya dolaylı olarak ilişkili olduğu biyolojik bilimler (zooloji, ekoloji, etoloji, fizyoloji, genetik, moleküler biyoloji vb.), sosyal bilimler (sosyoloji, antropoloji vb.) ve teknik bilimler (bilgisayar mühendisliği, matematik, istatistik vb.) belirtilmelidir.

Psikolojinin Temel Süreçleri

  • PSI.8 Davranışın oluşum sürecini fark eder.

    Programın sınırlamaları / açıklamaları
    • Davranışın oluşum şemasının temelinde uyarıcı ve davranış ilişkisi olduğu üzerinde durulur.
    • Duyum, algı, öğrenme, bellek, hatırlama, kişilik vb. psikolojik süreçlerin uyarıcı ve davranış arasında yer aldığı belirtilir

  • PSI.9 Kalıtım ve çevrenin psikolojik süreçler üzerindeki etkilerini anlar.

    Programın sınırlamaları / açıklamaları
    • Davranışların hemen hemen tümünde hem kalıtım hem de çevrenin etkili olduğu açıklanmalı, ancak bunların etkilerinin söz konusu davranışa göre değiştiğine işaret edilmelidir.
    • Çevre teriminin fiziksel, sosyal ve kültürel boyutlarının olduğuna dikkat çekilmelidir.

  • PSI.10 Gelişimin yaşam boyu devam ettiğini kavrar.

    Programın sınırlamaları / açıklamaları
    • Farklı psikolojik süreçlerin gelişiminin farklı dönemlerde (olumlu veya olumsuz) tamamlandığı gösterilmelidir. Ö ğrenciye yürümenin gelişimini bebeklik çağında, kavramsal öğrenme ve hipotez kurmanın ise ergenlikte tamamlandığı; sağlıklı yaşlanan bireyin irdeleme yeteneğinin ileri yaşlılığa kadar devam ettiği, çalışma belleğinin yaşlılıkla olumsuz etkilendiği anlatılmalıdır.
    • Fiziksel, bilişsel, duygusal ve sosyal gelişimin bir bütünlük içerdiği vurgulanmalıdır.

  • PSI.11 Ergenlik dönemi temel özelliklerinin farkına varır.

    Programın sınırlamaları / açıklamaları
    • Ergenin kimlik oluşumu sürecinde, rol karmaşası ile kuşaklararası çatışmaların etkileri vurgulanmalı, bu etkilerin nedenleri üzerinde durulmalıdır.
    • Ergenlik dönemi görevlerine vurgu yapılmalıdır.

  • PSI.12 Ergenlik dönemini ve bu dönemi etkileyen etkenleri irdeler.

  • PSI.13 Ergenlik döneminde ortaya çıkan hızlı değişimin, gelişme sürecinin bir parçası olduğunu fark eder.

    Programın sınırlamaları / açıklamaları
    • Fizyolojik, psikolojik ve sosyal alanlardaki gelişimler vurgulanmalıdır.

  • PSI.14 Duyusal süreçlerde alışma ve duyarlılaşmanın etkilerini anlar.

    Programın sınırlamaları / açıklamaları
    • Duyumlar için geçerli olan alışkanlık ve duyarlılaşmadaki ortak ögenin, uyarıcıların tekrarlanması olduğu vurgulanmalıdır.

  • PSI.15 Algılamanın uyarıcıları anlamlandırma süreci olduğunu kavrar.

    Programın sınırlamaları / açıklamaları
    • Ders etkinliğine dikkat etmeme ve “dalma” durumunda, öğretmenin sesinin duyum düzeyinde kaldığı; uyarıcıların, algılama ve anlamlandırma aşamasına geçemediği anlatılmalıdır. Bu durumun ders başarısına olan olumsuz etkisi açıklanmalıdır.

  • PSI.16 Duyum ve algı arasındaki farkı kavrar.

    Programın sınırlamaları / açıklamaları
    • Duyum ve algı, bilinçlilik açısından değerlendirilmelidir.

  • PSI.17 Algıyı etkileyen etkenleri açıklar.

    Programın sınırlamaları / açıklamaları
    • yaşantıların, kültür ve beklentilerin algılama üzerindeki etkisine yer verilmelidir.
    • Algı yanılsamaları açıklanarak örnekler verilmelidir.

  • PSI.18 Güdülenmeyi ortaya çıkaran ve etkileyen etkenleri araştırır.

    Programın sınırlamaları / açıklamaları
    • Davranışlarda birincil ve ikincil güdülerin etkisi vurgulanmalıdır.

  • PSI.19 Güdülenmiş davranışı güdülenmemiş davranıştan ayırt eder.

  • PSI.20 Kendi potansiyelini gerçekçi olarak değerlendirmenin önemini kavrar.

    Programın sınırlamaları / açıklamaları
    • Fiziksel, duygusal ve bilişsel özellikler, ilgili yetenekler ele alınmalıdır.

  • PSI.21 Duygu türlerini öğrenir.

    Programın sınırlamaları / açıklamaları
    • Psikoloji biliminde, sadece gözlenebilir ve ölçülebilir nitelikteki duyguların ele alındığı; bu ölçütleri taşımayan, örneğin sevgi, merhamet, utanma gibi duyguların üzerinde çalışılamadığı vurgulanmalıdır.
    • Duyguların dürtü ve güdülenme ile olan ilişkisi irdelenmelidir.

  • PSI.22 Duyguların davranışlarımıza etkisini fark eder.

    Programın sınırlamaları / açıklamaları
    • Duyguların kontrolü üzerinde durulmalıdır.

  • PSI.23 Bilinç ve bilinçaltı kavramlarını ayırt eder.

    Programın sınırlamaları / açıklamaları
    • Bilinç ve bilinçsizliğin kategorik olmadığı, bunların bir boyut üzerinde yer aldığı ve birbirlerinden derecelerle ayrıldığı vurgulanmalıdır.

  • PSI.24 Bilinçlilik türlerini öğrenir.

    Programın sınırlamaları / açıklamaları
    • Farklı bilinç durumları örneklendirilmelidir.

  • PSI.25 Dikkat türlerini belirtir.

    Programın sınırlamaları / açıklamaları
    • Öğrenciler dikkatin, duyumdan bellek ve öğrenmeye kadar tüm bilişsel süreçleri etkileyen bir üst süreç olduğunu kavramalıdır.

  • PSI.26 Sosyal biliş ve sosyal etki türlerini bilir.

    Programın sınırlamaları / açıklamaları
    • Sosyal biliş türleri arasında izlenim oluşturma, yükleme, yardımseverlik ve çekiciliğin olduğuna; sosyal etki konuları arasında kültürel etkilerin, özümsemenin, otoriteye uyma, itaat ve kabul etmenin bulunduğuna dikkat çekilmelidir. Sosyal etkileşimin günlük yaşamımızdaki etkileri üzerinde durulabilir.

  • PSI.27 Davranışı etkileyen sosyal etkenleri analiz eder.

    Programın sınırlamaları / açıklamaları
    • sosyal çevrenin, bireyin davranışlarına etkisi ele alınmalıdır.

  • PSI.28 Öğrenmeyi örneklendirerek açıklar.

    Programın sınırlamaları / açıklamaları
    • Öğrenilmiş ve içgüdüsel davranışlarla refleksler arasındaki farklar vurgulanmalıdır.

  • PSI.29 Öğrenme türlerini kendi öğrenme yaşantısıyla ilişkilendirir.

    Programın sınırlamaları / açıklamaları
    • Öğrencilerin temel öğrenme türlerini anlaması sağlanmalıdır.
    • Öğrenme türlerinin davranışlarımızı biçimlendirmedeki rolü (sosyalleşmede model alarak öğrenmenin etkisi gibi) vurgulanmalıdır.

  • PSI.30 Öğrenmeyi etkileyen etkenleri irdeler.

    Programın sınırlamaları / açıklamaları
    • Biyolojik ve sosyo-kültürel etkenlerin öğrenmeyi nasıl etkilediği vurgulanmalıdır.
    • Öğrenilmiş çaresizlik üzerinde durulmalıdır. [!] Öğrenmenin en azından üç etkenin (birey, öğrenme malzemesi, öğrenme yöntemi) sonucu olduğu anlaşılmalıdır.

Öğrenme, Bellek ve Düşünme

  • PSI.31 Öğrenme stratejilerinden yararlanır.

    Programın sınırlamaları / açıklamaları
    • Öğrenciler hangi stratejinin hangi öğrenme görevinde yararlı olacağını değerlendirebilmelidir.
    • Öğrenmeyi öğrenme becerisinin önemi vurgulanmalıdır.
    • Aktif öğrenme teknikleri vurgulanmalıdır.

  • PSI.32 Hayat boyu öğrenmenin önemini kavrar.

    Programın sınırlamaları / açıklamaları
    • Türk millî eğitiminin temel ilkelerinden olan “süreklilik” ve “her yerde eğitim” ilkeleri vurgulanmalıdır.

  • PSI.33 Bellek türlerini açıklar.

    Programın sınırlamaları / açıklamaları
    • Farklı bellek türleri (duyumsal bellek, kısa süreli bellek, çalışma belleği, uzun süreli bellek vb.) olduğu vurgulanmalıdır.

  • PSI.34 Bellek türlerinin hiyerarşik düzenini kavrar.

    Programın sınırlamaları / açıklamaları
    • Bellek türlerinin "öğrenme- depolama-geri çağırma" evreleri olarak da ele alınabileceği gösterilmelidir.
    • Bellek türlerinde bilinçlilik durumu vurgulanmalıdır.

  • PSI.35 Öğrenme, bellek ve hatırlama arasındaki ilişkileri kavrar.

    Programın sınırlamaları / açıklamaları
    • Unutmanın nedenleri vurgulanmalı ve hatırlamada kodlama ve depolamanın önemi açıklanmalıdır.

  • PSI.36 Düşünmenin araçlarını örneklerle açıklar.

    Programın sınırlamaları / açıklamaları
    • Düşünmenin araçlarını örneklerle açıklar.

  • PSI.37 Dil ve konuşmanın düşünmedeki rolünü kavrar.

    Programın sınırlamaları / açıklamaları
    • Düşünmede dil ve dilsel becerilerin önemi vurgulanır.

  • PSI.38 Doğru karar vermede düşünmenin önemini tartışır.

  • PSI.39 Zekâ kavramını öğrenir, çoklu zekâdaki bileşenleri anlar, bireylerin farklı türde zekâlara ve bunların da farklı düzeylerine sahip olabileceğini kavrar.

    Programın sınırlamaları / açıklamaları
    • Zekânın tanımı ve zekâyı etkileyen etkenler açıklanmalıdır.

  • PSI.40 Zekâ türlerini ayırt eder.

    Programın sınırlamaları / açıklamaları
    • Farklı zekâ türleri olduğu vurgulanmalıdır.
    • Zekâ türlerinden sözel, görsel-mekânsal ve duygusal zekâlar üzerinde durulmalıdır..
    • Her bireyde farklı bir zekâ türünün baskın olabileceği vurgulanmalıdır.
    • Ülkemizde ve dünyadaki bilim insanı, devlet adamı, sanatçı, düşünür gibi kişilerin hayatlarından

  • PSI.41 Bireyin yaşamında yetenek ve zekânın etkisini analiz eder.

    Programın sınırlamaları / açıklamaları
    • Öğrencilerin Atatürk’ün zekâsını ve yeteneklerini anlaması sağlanmalıdır.

Ruh Sağlığının Temelleri

  • PSI.42 Kişiliği oluşturan etkenleri tartışır.

    Programın sınırlamaları / açıklamaları
    • Kişiliğin bireye özgü bir düşünüş, duygu ve davranış içimi olduğu vurgulanır.
    • Kişiliğin bireyin “biriciklik”ini oluşturduğu açıklanır.

  • PSI.43 Bireysel farklılıkları tanır ve kabul eder.

    Programın sınırlamaları / açıklamaları
    • Fiziksel, duygusal, bilişsel ve sosyal farklılıklar vurgulanmalıdır.

  • PSI.44 Stresin nedenlerini örneklendirir.

    Programın sınırlamaları / açıklamaları
    • Stres yaratan iç ve dış etkenler, engellenme ve çatışma kavramları vurgulanır.

  • PSI.45 Çatışmanın birey üzerindeki etkisini açıklar.

    Programın sınırlamaları / açıklamaları
    • Engellenmenin bireyin davranışlarına etkileri konusunda örnekler verilmelidir.

  • PSI.46 Günlük yaşamda kullanılan stresle başa çıkma davranışlarını ve savunma mekanizmalarını öğrenir.

    Programın sınırlamaları / açıklamaları
    • Savunma mekanizmalarına sıklıkla başvurmanın uyumu olumsuz etkileyebileceği belirtilmelidir.

  • PSI.47 Stresin günlük yaşama etkilerini tespit eder.

    Programın sınırlamaları / açıklamaları
    • Stresin neden olduğu fizyolojik ve psikolojik tepkilere değinilmelidir.
    • Sınav stresi açıklanmalı ve bu stresle başa çıkma teknikleri üzerinde durulmalıdır.
    • Yazılı ve görsel basındaki olumsuzluk içeren olayların yol açtığı stresle nasıl başa çıkılabileceği üzerinde durulmalıdır.

  • PSI.48 Ruh sağlığı kavramını öğrenir.

    Programın sınırlamaları / açıklamaları
    • Ruh teriminin biliş, duygu ve eylemleri içerdiğine; ruh sağlığı teriminin bu üç alandaki bozukluklarla ilişkili olduğuna dikkat çekilmelidir.

  • PSI.49 Ruh sağlığının ölçütlerini öğrenir.

    Programın sınırlamaları / açıklamaları
    • Ruhsal açıdan sağlıklı olmanın çeşitli ölçütleri üzerinde durulmalıdır: 1. Kişi kendisiyle uyumlu olmalıdır. 2. Kişi, yaşadığı yakın ve uzak çevreyle ilişki kurup sürdürebilmelidir. 3. İnsanlarla geçinme ve iş birliği yapmanın ötesinde sevgiye ve saygıya dayalı bağlar kurabilmelidir. 4. Kişinin kendine güveni olmalıdır. 5. Kişi toplumda bir yeri ve görevi olduğu duygusunu edinmiş olmalıdır. 6. Kişinin geleceğe yönelik tasarıları olmalı ve bunlara ulaşmak için gerçekçi çabalarda bulunmalıdır. 7. Kişi karşılaştığı güç durumlara uyma esnekliği gösterebilmelidir. 8. Bağımsız olarak girişimlerde bulunabilmelidir. 9. Yaşadığı çevre ve toplumla ters düşmeyen değerleri ve inançları olmalıdır. 10. Mesleği dışında eğlendirici, dinlendirici ve kendini geliştirici uğraşları olmalıdır.

  • PSI.50 Ruh sağlığının önemini kavrar.

    Programın sınırlamaları / açıklamaları
    • Anne, baba, kardeş, akraba, arkadaş gibi “sosyal destek” gruplarının bireyin ruh sağlığı üzerindeki koruyucu etkisi vurgulanmalıdır.

  • PSI.51 Dengenin ruh sağlığı açısından önemini kavrar.

    Programın sınırlamaları / açıklamaları
    • Fizyolojik denge örnekleri (susayan insanın su içmesi, üşüyen birinin titremesi vb.) verilmeli; daha sonra da denge sağlama mekanizmasının, ruh sağlığı için de geçerli olduğuna dikkat çekilmelidir.

  • PSI.52 İletişim sürecinde empatinin önemini kavrar.

  • PSI.53 Ruh sağlığını korumada iletişim becerilerinin önemini kavrar.

    Programın sınırlamaları / açıklamaları
    • Sözsüz iletişim konusuna vurgu yapılmalıdır.
    • Olumlu iletişimin bireyin kendisi ve çevresiyle uyumundaki önemi vurgulanmalıdır.

  • PSI.54 Hobilere sahip olmanın önemini kavrar.

    Programın sınırlamaları / açıklamaları
    • Hobi örnekleri ve bunların bireyin psikolojisine olumlu etkileri üzerinde durulmalıdır.
    • Bu ünite sonunda kavram haritası oluşturulmalıdır.

Kaynaklar